Ogrody eksperymentalne

Krótkotrwałe instalacje są znane i stosowane zarówno w sztuce, jak i w architekturze. Są to eksperymenty, które pozwalają na wypróbowanie nowych technik, materiałów. Często przybierają formę prowokacji, zmuszają do zastanowienia się nad kondycją otaczającej nas przestrzeni. Instalacje, poza wymiarem artystycznym, mogą mieć również charakter społeczny (tzw. „ogrody - interwencje”) lub edukacyjny (w ramach edukacji przestrzennej lub ekologicznej).

 
Ogrody są w dzisiejszym świecie komfortem. Mieszkańcy miast pozbawieni są własnych, przydomowych ogródków. Przeszkodą jest również tempo życia i brak czasu. W odpowiedzi na te problemy powstały prace, które nazwać można "atrapą ogrodów". Proponują nam "naturę w pigułce", jak np. praca Have a break. Have a garden z „ogródkiem” w pudełku po zapałkach, czy inna, z kwiatami w wózkach sklepowych.

Niemieckie korzenie ogrodów tymczasowych

Ogrody tymczasowe (niem. "Temporäre Gärten"©) są oryginalnym pomysłem dwóch architektów krajobrazu D. Sprengera i M. Pouzol, którzy organizują w Berlinie i innych miastach niemieckich spotkania architektów krajobrazu, architektów i artystów (www.temporaeregaerten.de). Działaniom patronuje Niemiecki Związek Architektów Krajobrazu BDLA. Autorom zaproszonym do działań w Berlinie narzucony był tylko główny temat, np. "Peryferie w centrum" (1999), pozostawiono im bardzo dużą swobodę interpretacji problemu, jak i wyboru środków. W ten sposób tworzone były „ogrody” z niczego, instalacje świetlne i dźwiękowe, pływające ogrody, fruwające kwiaty i opakowane parki. Akcja trwała zazwyczaj trzy dni i trzy noce po czym instalacje były demontowane.

{mospagebreak}

Małe koszty - duży efekt

Ogrody czasowe kształtują nie tylko przestrzeń, ale i zmieniają stereotypy myślowe, uczą na nowo obserwować znaną nam już przestrzeń. Świetnym przykładem jest „ukwiecenie” wieży telewizyjnej w Berlinie, ważnego symbolu miasta, poprzez ustawienie podestu ze sztucznym kwiatem. Po stanięciu na podeście widok kwiatu i wieży nakładał się tak, że można było obserwować kulę budowli otoczoną "płatkami". Nie było to oczywiście wydarzenie na skalę opakowania Reichstagu przez Cristo. Cechą charakterystyczną tego typu akcji jest wybór prostych i tanich środków do osiągnięcia celu. Zamiast doniczek – stare beczki, znalezione gdzieś na śmietniku czy papierowe torby.

Niezwykle cenne wydają się projekty, do realizacji których zaproszono również ludzi zamieszkujących okoliczne domy. W jednym z bloków poproszono mieszkańców o odsłonięcie swojego balkonu o danej godzinie. Powstał w ten sposób nietypowy zegar.

Polscy artyści

Przykłady berlińskie stały się źródłem inspiracji również dla polskich artystów. Tematykę ogrodów tymczasowych podejmuje często Krzysztof Herman, doktorant na SGGW. Pisała o tym również Karolina Skonieczna w swojej pracy dyplomowej, również na SGGW.

Załączone zdjęcia przedstawiają prace pracowni k. Nie są to gotowe dzieła, ogrody pokazowe, ale próby, eksperymenty. Pracownia k. przygotowuje się właśnie do wprowadzenia nowego produktu, nazwanego szt. ogrodu (www.pracowniak.pl/sztogrodu.html). Drobne, krótkotrwałe instalacje nie są wystawiane na pokaz, nie mają pobudzać do dyskusji w szerszym gronie. Jest to okazja do „przetestowania” pewnych pomysłów, np. do sprawdzenia czy ogród może zmieścić się na 1 m² i czym w ogóle jest sztuka ogrodu dzisiaj.

{specjalista} {snazwisko Anna Komorowska} www.pracowniak.pl  {sinfo Współtwórczyni pracowni projektowo-edukacyjnej o nazwie pracownia k., zajmującej się edukacją przestrzenną i twórczą dzieci oraz dorosłych, projektowaniem przestrzeni edukacyjnych, integracyjnych, miejskich terenów zielonych, ogrodów przydomowych oraz analizami krajobrazowymi. W wolnej chwili artystka poszukująca inspiracji w Sztuce Ziemi.}